Henoch - van mens tot engel
Henoch is een van de meest mysterieuze figuren uit de Bijbel. In Genesis wordt zijn leven in slechts enkele regels beschreven:
“En Henoch wandelde met God, nadat hij Methúsalah gewonnen had, driehonderd jaren; en hij gewon zonen en dochteren. Zo waren al de dagen van Henoch driehonderd vijf en zestig jaren. Henoch dan wandelde met God; en hij was niet meer; want God nam hem weg.”
— Genesis 5:22–24
Wat wordt hier eigenlijk verteld? Henoch leeft 365 jaar, hij ‘wandelt met God’ en vervolgens is hij er niet meer, omdat God hem wegneemt. Anders dan bij de andere personen in deze genealogie wordt niet gezegd dat hij sterft. De Bijbelse tekst laat vrijwel alles open. Juist die open ruimte heeft door de eeuwen heen aanleiding gegeven tot een omvangrijke literatuur waarin Henoch steeds verder uitgroeit van een raadselachtige Bijbelse figuur tot ziener, hemelreiziger en uiteindelijk zelfs een engelachtige gestalte.
Een belangrijke plaats daarin heeft 1 Henoch, ook bekend als het Ethiopische Boek Henoch. Het werk ontstond vanaf ongeveer de derde eeuw v.Chr., in de periode van de Tweede Tempel. Delen ervan zijn in het Aramees teruggevonden tussen de Dode-Zeerollen in Qumran; het volledige werk is bewaard gebleven in het Ge’ez, de klassieke taal van Ethiopië. Het boek vertelt onder andere over de Wachters: hemelse wezens die naar de aarde afdalen en zich verbinden met de dochters van de mensen. Daarnaast bevat het visioenen over de structuur van de kosmos, hemellichamen en kalender, en over het lot van rechtvaardigen en goddelozen.
|
Een tweede bijzondere tekst is 2 Henoch, ook wel het Slavische Boek Henoch of Geheimen van Henoch genoemd. Dit werk is volledig bewaard gebleven in het Oudkerkslavisch en gaat waarschijnlijk terug op een Griekse tekst. Het wordt doorgaans rond de eerste eeuw n.Chr. gedateerd. Hier vertelt Henoch zelf over zijn reis door de hemelen. Hij ontmoet engelen, aanschouwt verborgen werkelijkheden en ontvangt kennis over de schepping en de kosmische geschiedenis. Voordat hij uiteindelijk naar de hemel wordt opgenomen, draagt hij zijn inzichten en morele onderricht over aan zijn kinderen.
In deze driedelige serie volgen we Henoch door verschillende lagen van de traditie. We beginnen bij de enkele raadselachtige verzen in Genesis en kijken vervolgens naar de historische Henoch-literatuur en de wereld waarin deze teksten ontstonden. Vandaaruit volgen we zijn verdere ontwikkeling binnen joodse mystieke tradities: van mens en ziener tot een wezen dat zich op de grens tussen het menselijke en het hemelse bevindt. Wie was Henoch? Wat betekent het dat hij ‘met God wandelde’? Waarheen werd hij meegenomen? En hoe kon deze bijna terloops genoemde Bijbelse figuur uitgroeien tot een van de meest fascinerende gestalten uit de vroege joodse mystiek? Data: woensdag 7, 14 en 21 oktober 2026 Tijd: 19:30–21:00 uur Locatie: online via Zoom Meld je aan via het aanmeldingsformulier hiernaast. Na aanmelding ontvang je een bevestigingsmail met meer informatie. |
|
